Hvussu verður fiskurin virkaður?
Hesin parturin snýr seg um søguliga útflutningin av seks fiskasløgum, og hvussu tey verða virkaði. Hugt verður at, hvussu høvuðsfiskasløgini verða býtt í vørubólkar, og hvussu stórur prosentpartur av hvørjum vørubólki verður útfluttur. Fiskasløgini, talan er um, eru botnfiskasløgini: toskur, hýsa og upsi, umframt uppsjóvarfiskasløgini: makrelur, sild og svartkjaftur.
Útflutningur av toski býttur á vørubólkar frá 2014 til 2025
Útflutningur av makreli býttur á vørubólkar frá 2014 til 2025
Grafurin til høgru vísir útflutningin av makreli býttan á vørubólkarnar ‘heilur/kruvdur, køldur’, ‘heilur/kruvdur, frystur’, ‘ikki tilskilað, royktur’, ‘ikki tilskilað’ og ‘flak, fryst’. Grafurin vísir útflutningin fyri vørubólkarnar í prosentum í tíðarskeiðnum 2014-2025. Útflutningurin er lýstur í bæði virði og nøgd, og veljast kann í vinstra horni, hvat av hesum grafurin skal vísa.
Tá hugt verður at útflutninginum av makreli sæst, at býtið av vørubólkunum bæði í virði og nøgd er lítið broytt síðani 2014. Síðani uppsjóvarvirkini byrjaðu sítt virksemi í Føroyum hevur útflutningurin av makreli fyri tað mesta verið ‘heilur/kruvdur, frystur’. Í 2023 sæst ein munandi øking í vørubólkinum ‘heilur/kruvdur, køldur’ og er hetta serliga orsakað av makreli, sum varð landaður í Noregi.
Grafurin til høgru vísir útflutningin fyri svartkjaft býttan á vørubólkarnar ‘heilur/kruvdur, køldur’, ‘heilur/kruvdur, frystur’ og ‘skorin annars, frystur’. Grafurin vísir útflutningin fyri vørubólkarnar í prosentum í tíðarskeiðnum 2024-2025. Útflutningurin er lýstur í bæði virði og nøgd, og veljast kann í vinstra horni, hvat av hesum grafurin skal vísa. Vit fara ikki longur aftur í tíð, tí tølini frammanundan eru misvísandi orsakað av landingum av svartkjafti uttanlands, sum eru bólkaðar soleiðis, at tær ikki eru komnar við í svartkjaftatølini. Umframt hetta, so er umráðandi at nevna, at tølini fyri útflutningin av svartkjafti eru eitt sindur misvísandi, tí størsti parturin av svartkjafti, sum verður landaður í Føroyum verður landaður til Havsbrún, har hann verður framleiddur til fiskamjøl, lýsi og fóður. Sostatt verður hesin svartkjafturin útfluttur sum fiskamjøl, lýsi ella fóður, og hann telur tí ikki við sum útflutningur av svartkjafti. Hesin grafurin er tí bert ein mynd av svartkjafti, sum verður landaður uttanlands, og svartkjafti, sum verður landaður til matna í Føroyum. Sum sæst á grafinum, so er nógv tann størsti parturin (omanfyri 90% í nøgd og 85% í virði) av útflutninginum í bólkinum ‘heilur/kruvdur, køldur’, sum umboðar svartkjaft, sum er landaður uttanlands og útfluttur heilur beint av fiskileið. Írestandi fiskurin, sum verður landaður í Føroyum verður útfluttur frystur antin heilur (whole round) ella avhøvdaður og kruvdur (head/gutted), harav omanfyri 99% er heilur fiskur. Í 2024 eru 0,1% eisini útflutt í bólkinum ‘skorin annars, frystur’.
Myndin til vinstru vísir útflutningin av toski býttan á vørubólkarnar ‘heilur/kruvdur, køldur’, ‘heilur/kruvdur, frystur’, ‘heilur/kruvdur, saltaður’, ‘heilur/kruvdur, turkaður’, ‘skorin annars, frystur’, ‘skorin annars, tilgjørdur/niðursjóðaður’, ‘skorin annars, turkaður’, ‘flak, køldur’, ‘flak, frystur’ og ‘flak, ikki tilskilað’. Myndin vísir útflutningin fyri vørubólkarnar í prosentum í tíðarskeiðnum 2014-2025. Útflutningurin er lýstur í bæði virði og nøgd, og veljast kann í vinstra horni, hvat av hesum grafurin skal vísa.
Ein tann størsta broytingin seinnu árini er, at flak er farið at fylla meira síðani 2014. Í 2014 fylti vørubólkarnir við flaki tilsamans 52% í virði, meðan hesir bólkarnir fyltu 78% í 2022 tá teir fyltu mest. Í 2025 fylla teir tilsamans 66% og ‘heilur/kruvdur, frystur’ fylti 18%. ‘Heilur/kruvdur, køldur’, ‘heilur/kruvdur, saltaður’ og ‘heilur/kruvdur, turkaður’ umboðaðu írestandi útflutningin á 16% í 2025. Yvirskipað kann sigast, at toskur verður mest útfluttur sum ‘flak, fryst’, ‘flak, ikki tilskilað’ og ‘heilur/kruvdur, frystur’. Útflutningsvirðið á hesum trimum bólkunum hevur ligið millum 69% til 89%, meðan nøgdin hevur ligið millum 65% til 87%.
Útflutningur av sild býttur á vørubólkar frá 2014 til 2025
Grafurin til vinstru vísir útflutningin av sild býttan á vørubólkarnar ‘heil kruvd, køld’, ‘heil/kruvd, fryst’, ‘heil/kruvd, saltað’, ‘heil/kruvd, turkað’, ‘skorin annars, køld’, ‘skorin annars, fryst’, ‘skorin annars, tilgjørd/niðursjóðað’, ‘ikki tilskilað, roykt’ og ‘flak, fryst’. Grafurin vísir útflutningin fyri vørubólkarnar í prosentum í tíðarskeiðnum 2014-2025. Útflutningurin er lýstur í bæði virði og nøgd, og veljast kann í vinstra horni, hvat av hesum grafurin skal vísa.
Í øllum tíðarskeiðnum er meginparturin av sildini útflutt sum ‘heil/kruvd, fryst’. Frá 2016-2025 var næststørsti útflutningurin av sild ‘skorin annars, fryst’ í bæði virði og nøgd – flaps eru í hesum vørubólkinum. Í 2021 og 2023 vórðu umleið 10% eisini útflutt av sild í bólkinum ‘heil kruvd, køld’, og var hettar landingar uttanlands av sild. Í 2025 vóru omanfyri 87% av útfluttu sildanøgdunum ‘heil/kruvd, fryst’, og góð 12% ‘skorin annars, fryst’, sum svaraði til ávikavist 82% og 17% av útflutningsvirðinum.
Útflutningur av svartkjafti býttur á vørubólkar frá 2024 til 2025
Útflutningur av hýsu býttur á vørubólkar frá 2014 til 2025
Útflutningur av upsa býttur á vørubólkar frá 2014 til 2025
Grafurin til vinstru vísir útflutningin av upsa býttan á vørubólkarnar ‘heilur/kruvdur, køldur’, ‘heilur/kruvdur, frystur’, ‘heilur/kruvdur, saltaður’, ‘skorin annars, frystur’, ‘flak, køldur’, ‘flak, frystur’ og ‘flak, ikki tilskilað’. Myndin vísir útflutningin fyri vørubólkarnar í prosentum í tíðarskeiðnum 2014-2025. Útflutningurin er lýstur í bæði virði og nøgd, og veljast kann í vinstra horni, hvat av hesum grafurin skal vísa.
Øll árini hevur ‘flak, fryst’ fylt omanfyri 63% bæði í nøgd og virði. Í 2025 vóru 69% í nøgd og 82% í virði útflutt sum ‘flak, fryst’. Síðani 2023 sæst ein vøkstur í vørubólkinum ‘heilur/kruvdur, køldur’, og í 2025 er nøgdin smá 18%, sum svarar til 7% av útflutningsvirðinum.
Myndin til høgru vísir útflutningin av hýsu býttan á vørubólkarnar ‘heil/kruvd, køld’, ‘heil/kruvd, fryst’, ‘heild/kruvd, saltað’, ‘skorin annars, fryst’, ‘flak, køld’, ‘flak, fryst’ og ‘flak, ikki tilskilað’. Grafurin vísir útflutningin fyri vørubólkarnar í prosentum í tíðarskeiðnum 2014-2025. Útflutningurin er lýstur í bæði virði og nøgd, og veljast kann í vinstra horni, hvat av hesum grafurin skal vísa.
Alt tíðarskeiðið eru omanfyri 50% av nøgdunum og omanfyri 43% av virðunum útflutt í bólkinum ‘heil/kruvd, køld’. Frá 2014 til 2016 koma næststørstu virðini frá vørubólkinum ‘Flak, fryst‘, tó vendist henda gongdin í 2017 og vørubólkurin ‘heil/kruvd, fryst’ skapar næststørstu virðini. Virðið á frystum flaki er væl hægri enn fyri heilan fisk, og hetta sæst aftur í prosentpartinum av útflutningsvirðinum fyri ‘flak, fryst’, sum er umleið 20% í mun til nøgdina á smá 11% í 2025.